Müzeyyen İNCİ
Yıl sonunda yürürlüğe girmesi beklenen yeni yönetmelik ile plastik mutfak ekipmanları ve gıda kaplarının ticari arzına yasak getiriliyor.
Türkiye’nin çevre politikalarında yeni bir dönem başlatan yönetmelik taslağı, plastik çataldan köpük kaplara kadar birçok ürünü kapsama alıyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı koordinesinde yürütülen çalışma, bu ürünlerin piyasaya arzının yasaklanmasını temel hedef olarak belirliyor. Mevcut takvime göre yıl sonuna kadar hayata geçirilmesi hedeflenen bu düzenleme, plastik kirliliğinin önlenmesine yönelik atılan en somut ve kapsamlı adımlardan biri olarak kayda geçiyor.
SIFIR ATIK HAREKETİNDEN SONRA YENİ ADIM
Türkiye’de atık yönetimi konusunda dönüşümün temelini oluşturan projelerden biri olan Sıfır Atık Hareketi, geri dönüşüm sistemlerinin yaygınlaşmasını hedefliyor. Depozito yönetim sistemi ile içecek ambalajlarının geri kazanımını teşvik eden Bakanlık, şimdi de plastik atığın kaynağında azaltılmasına odaklanıyor.
Amaç ise plastik kullanımını azaltarak hem çevresel hem de ekonomik maliyetleri düşürmek.
HANGİ PLASTİK ÜRÜNLER YASAKLANACAK?
Hazırlanan taslak düzenleme yürürlüğe girerse aşağıdaki ürünlerin piyasaya sunulması sona erecek. Plastik çatal, bıçak ve kaşık, plastik yemek çubukları, plastik tabaklar, plastik pipetler, plastik karıştırıcılar, plastik çubuklu kulak pamukları, köpük (EPS) gıda kapları, köpük içecek kapları ve bardakları.
Bu ürünlerin yerine cam, porselen, ahşap ve karton gibi doğa dostu alternatiflerin kullanılması teşvik edilecek.
YILLIK 1,5 MİLYON TON KARBON TASARRUFU
Yeni düzenlemenin yalnızca plastik atığı azaltmakla kalmayacağı belirtiliyor. Yapılan hesaplamalara göre yılda 1,5 milyon ton karbondioksit eşdeğeri emisyon önlenecek. Yaklaşık 1,5 milyar liralık atık yönetim maliyetinden tasarruf sağlanacak. Bu rakam, plastik tüketiminin çevre ve ekonomi üzerindeki etkisini açık biçimde ortaya koyuyor.
TÜRKİYE’DE PLASTİK TÜKETİMİ NE KADAR?
Türkiye’de tek kullanımlık plastik tüketimi düşündüğümüzden çok daha yüksek. Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre yalnızca 2022 yılında 709 bin 348 ton tek kullanımlık plastik ürün tüketildi.
Bu miktarın dağılımı ise oldukça dikkat çekici! 155 bin ton plastik içecek şişesi, 120 bin ton plastik bardak, 63 bin ton gıda kabı, 32 bin ton plastik çatal-kaşık, 25 bin ton plastik tabak, 10 bin ton pipet. Uzmanlara göre bu rakamlar her yıl artmaya devam ediyor.
TÜRKİYE’DE TOPLUM DESTEĞİ YÜKSEK
TÜİK ile yapılan araştırma, toplumun önemli bir bölümünün plastik kullanımının azaltılmasını desteklediğini gösteriyor. Araştırma sonuçlarına göre vatandaşların %77’si plastik kullanımının azaltılmasını destekliyor. %72’si tek kullanımlık plastik satın alımının azaltılmasını istiyor. %60’ı bazı ürünlerin tamamen yasaklanmasını destekliyor. En dikkat çekici sonuçlardan biri ise alternatiflere yönelik yaklaşım.
AVRUPA BU YASAKLARI ÇOKTAN BAŞLATTI
Türkiye’nin planladığı düzenleme aslında dünyada giderek yaygınlaşan bir eğilimin parçası. Avrupa Birliği, 2019 yılında kabul ettiği Tek Kullanımlık Plastikler Direktifi ile birçok ürünün kullanımını kısıtladı.
Avrupa’da bazı örnekler şöyle; Fransa plastik ürünlerin büyük bölümünü yasakladı, Almanya üreticiler için raporlama sistemi kurdu. İspanya plastik ambalajlara vergi getirdi. Hollanda tek kullanımlık ürünlere ücret uygulaması başlattı; İrlanda ise bardak vergisi gibi tüketimi azaltıcı önlemler planlıyor.
11.03.2026 20:23
Görkem GÜNEY
