Görkem GÜNEY
Dünyanın en eski buzullarından biri olan A23a, 40 yıldır bilim insanlarının merak ve araştırma odağı olmasının ardından parçalanmaya başladı, iklim değişikliği ve küresel ısınmanın etkileri bir kez daha gözler önüne serildi.
Dünyanın en eski ve en büyük buzullarından biri olarak bilinen A23a, bilim insanlarının ilgisini 40 yıl boyunca çekti. Bir zamanlar Londra’nın iki katından daha büyük bir alanı kaplayan bu dev buzdağı, geçen yıl boyunca eriyerek ve parçalanarak küçülmeye başladı.
Şu anda A23a’dan geriye kalan parçalar, Antarktika’nın daha sıcak sularında yavaş yavaş yok oluyor. Uzmanlar, ölüm döngüsündeki bu buzdağının önümüzdeki birkaç hafta içinde tamamen kaybolmasının beklendiğini belirtiyor.
Tüm buzdağları eriyip yok olurken, araştırmacılar A23a’nın parçalanma sürecini inceleyerek, iklim değişikliği karşısında Antarktika’nın diğer bölgelerinin nasıl tepki verebileceğine dair ipuçları arıyor. Cambridge’deki Britanya Antarktik Araştırma Merkezi’nden Prof. Mike Meredith, “Bu olağanüstü bir yolculuktu. Ama artık son demlerini yaşıyor” açıklamasında bulundu.
A23a, 1986 yılında Filchner Buz Rafı’ndan kopmuş ve o dönemde yaklaşık 4 bin km² büyüklüğündeydi. Aynı yıl, Ukrayna’nın kuzeyinde Çernobil’de nükleer reaktör patlamış, Gary Lineker Meksika Dünya Kupası’nda altın ayakkabıyı kazanmış ve Whitney Houston ilk Grammy ödülünü almıştı.
Buzdağı kısa süre içinde Weddell Denizi’nin çamurlu tabanına tutunarak 30 yıldan uzun bir süre orada kaldı. Bilim insanları, A23a’nın yeniden hareket etmeye başladığını 2020 yılında fark etti. Bu hareket, araştırmacılar için Antarktika’daki buz kütlelerinin dinamiklerini ve iklim değişikliği etkilerini anlamada kritik bir veri kaynağı oldu.
A23a Buzdağı: 39 Yıllık Dev Yolculuğun Sonu
Dünyanın en büyük ve en eski buzullarından biri olan A23a, Antarktika’dan başlayıp Güney Atlantik’e uzanan uzun yolculuğunun ardından parçalanmaya devam ediyor. Okyanus akıntıları ve deniz tabanının şekli tarafından yönlendirilen A23a, “Buzdağı Geçidi” rotasını takip ederek Güney Orkney Adaları’na ulaştı. Burada “Taylor Kolonu” adlı su girdabında sekiz ay boyunca dönüp duran buzdağı, sonrasında Güney Georgia Adası’na ilerledi ve birkaç ay daha orada kaldı.
A23a, 2025’in başında – 39 yılın ardından – hâlâ dev boyutlardaydı; boyu İngiltere’deki Isle of Wight ile Fransa’daki Normandiya arasını kaplayacak kadar uzundu. Ancak kısa süre içinde parçalanarak küçüldü ve artık Dover ile Calais arasındaki mesafenin yarısına bile ulaşamıyor.
2025’in ilk yarısında A23a, yaklaşık dörtte bir oranında küçüldü; okyanus suları yanlarını ve tabanını aşındırdı. Yıl ortasında dünyanın en büyük buzdağı unvanını kaybetmiş olsa da hâlâ güçlüydü. Ağustos ve Eylül aylarında Güney Atlantik’te Kuzey-Batı Georgia Yükselimi üzerinde yol aldı.
Aralık ayının sonlarında, Güney Yarımküre yazının zirvesinde A23a sıcak hava etkisine maruz kaldı. Büyük buzdağlarının erimesi doğal bir olay olarak kabul ediliyor, ancak bazı Antarktika bölgelerinde buz kütleleri artık yenilenme hızından daha hızlı kayboluyor.
Bilim insanları, A23a’nın parçalanışını yakından izliyor; bu sürecin Antarktika’nın yükselen sıcaklıklara karşı tepkisi ve buz raflarının stabilitesi hakkında önemli ipuçları sağlayabileceğini belirtiyor. Buz rafları, Antarktika buz örtüsünün büyük kısmının dengede kalmasında kritik rol oynuyor; fakat ısınan iklimde ne kadar hızlı çökecekleri ve deniz seviyelerine etkileri hâlâ belirsiz.
LAST DANCE
Dünyanın en eski ve dev buzullarından biri olan A23a, son iki haftadır okyanus akıntıları tarafından neredeyse tam bir saat yönünde döngü yaparak taşınıyor. Bilim insanları, bu hareketin buzdağın son dansı olabileceğini belirtiyor. Uzun süreli deniz sıcaklığına maruz kalması, A23a’nın artık parçalanıp eriyerek yok olacağı anlamına geliyor.
5 Mart itibarıyla A23a yaklaşık 180 km² büyüklüğe küçüldü. Araştırmacılar, buzdağının 70 km²’ye kadar küçülmesiyle birlikte takip çalışmalarını sonlandıracaklarını açıkladı. Bu süreç, Antarktika’daki buz kütlelerinin iklim değişikliğine tepkisini anlamak açısından önemli bir gözlem fırsatı sunuyor.
08.03.2026 / 16:13 / Son Güncelleme: 16:18
Ayyüce ÜNAL
