Görkem GÜNEY
Spot / Giriş:
Çin’de geliştirilen helyumla doldurulmuş hava türbinleri, gökyüzünde rüzgâr enerjisinden elektrik üretmeyi hedefliyor. SAWES adı verilen sistemin son prototipi, yaklaşık 2 bin metre irtifada gerçekleştirilen testte elektrik üretip şebekeye bağlanmayı başardı.
CNN International’ın aktardığı bilgilere göre Çin’de birçok araştırma kuruluşunun yer aldığı bir Ar-Ge programı kapsamında gökyüzünde enerji üreten yeni sistemler geliştiriliyor. Bu sistemlerde helyumla doldurulmuş, hava gemilerine benzeyen aerostat platformları kullanılıyor.
Söz konusu platformlar yüksek irtifada rüzgâr enerjisinden elektrik üretiyor. Üretilen enerji ise türbine bağlı kablolar aracılığıyla yeryüzündeki enerji altyapısına aktarılıyor.
Uzmanlara göre kilometrelerce yükseklikteki rüzgâr akımları daha güçlü ve daha istikrarlı olduğu için bu yöntem, klasik rüzgâr türbinlerine kıyasla farklı bir enerji alternatifi sunabilir. Ayrıca sistemin taşınabilir olması ve yere sabit büyük yapılar gerektirmemesi çevresel etkilerin azaltılmasına da katkı sağlayabilir.
Çalışma, Pekin merkezli Tsinghua University tarafından yürütülüyor. Proje aynı zamanda enerji teknolojileri geliştiren Beijing SAWES Energy Technology Co., Ltd. şirketiyle ortaklaşa sürdürülüyor.
“Stratospheric Airborne Wind Energy Systems (SAWES)” adı verilen sistem ilk kez Ekim 2024’te tanıtılmıştı. O tarihten bu yana geliştirilen yeni modeller hem daha büyük hale getirildi hem de daha yüksek irtifalarda test edilmeye başlandı.
Şirketin verdiği bilgilere göre en yeni prototip olan SAWES Type S2000, megavat seviyesinde elektrik üretebilen ilk havadan rüzgâr enerjisi sistemi olarak değerlendiriliyor.
2 Bin Metrede Gerçekleştirilen Testte Elektrik Üretildi
SAWES S2000 prototipi, Ocak ayında Yibin kentinde yapılan denemelerde önemli bir aşamayı geçti. Test sırasında sistem yaklaşık 2 bin metre yüksekliğe çıkarak elektrik üretmeyi başardı.
Deneme sürecinde hava türbini enerji şebekesine bağlandı ve toplam 385 kilovat saat elektrik üretildi. Bu miktarın, ortalama bir Amerikan hanesinin yaklaşık iki haftaya yakın elektrik ihtiyacına karşılık geldiği belirtiliyor.
Dev Boyutlu Hava Türbini
SAWES S2000 modeli oldukça büyük ölçülere sahip bir hava enerji sistemi olarak dikkat çekiyor. Platformun uzunluğu yaklaşık 60 metre olurken, genişliği ve yüksekliği 40 metreye ulaşıyor. Sistem üzerinde toplam 12 türbin bulunuyor ve teorik olarak 3 megavatlık enerji üretim kapasitesine sahip.
Karşılaştırma yapmak gerekirse, Çinli enerji üreticisi Dongfang Electric Corporation tarafından geliştirilen dünyanın en güçlü rüzgâr türbinlerinden biri yaklaşık 340 metre yüksekliğe sahip ve 26 megavat kapasiteyle çalışıyor.
Çevresel Etkisi Daha Az Olabilir
Projede görev alan Jianxiao Wang, sistemin çevresel açıdan önemli avantajlar sunduğunu belirtiyor. Peking University Büyük Veri Araştırma Merkezi’nde doçent olan Wang’a göre bu teknoloji, geleneksel rüzgâr türbinlerine kıyasla çok daha az malzeme kullanıyor.
Wang ayrıca sistemin beton temel gerektirmediğini ve çelik kulelere ihtiyaç duymadığını ifade ediyor. Bu durumun hem inşaat maliyetlerini düşürebileceği hem de doğal arazi ve ekosistem üzerindeki etkileri önemli ölçüde azaltabileceği değerlendiriliyor.
Yapay Zeka Destekli Rüzgâr Takibi: Uçan Enerji Santralleri Geliştiriliyor
Geliştirilen yeni enerji sistemlerinde yapay zekâ teknolojisi önemli bir rol oynuyor. SAWES platformları, atmosferi sürekli tarayarak en güçlü rüzgâr akımlarını tespit etmeye çalışıyor.
Sistem, gelişmiş atmosfer modelleme yazılımları ve yapay zekâ algoritmaları sayesinde otomatik olarak irtifa değiştirebiliyor. Böylece en verimli rüzgâr hızının bulunduğu yükseklik yakalanarak daha yüksek enerji üretimi hedefleniyor. Hafif kompozit kumaşlardan üretilen ve helyum sızıntısını minimuma indiren yapılar, klasik rüzgâr türbinlerine göre daha stabil bir performans sunabiliyor.
Bu teknoloji özellikle geleneksel enerji santrallerinin kurulmasının zor olduğu bölgeler için geliştiriliyor. Dar kıyı şeritleri, koruma altındaki doğal alanlar ve doğal afet bölgeleri bu sistemin kullanım alanları arasında yer alıyor.
Taşınabilir şekilde tasarlanan bu uçan enerji santralleri, özellikle şebeke altyapısının bulunmadığı uzak bölgeler için alternatif enerji çözümü olarak görülüyor. Çin’in Guangdong Province bölgesindeki adalarda bu teknolojinin ilk ticari uygulamalarının başlatılması planlanıyor.
06.03.2026 21:15
Müzeyyen İNCİ
Ayyüce ÜNAL
