Müzeyyen İNCİ
Küresel krizler ve bitmek bilmeyen olumsuz haber trafiği, bireysel kaygı düzeylerini zirveye taşırken; BBC bilim editörleri ruh sağlığını korumanın yollarını araştırdı. Bilimsel veriler ışığında hazırlanan dokuz yöntemlik bu seçki, belirsizliğin hakim olduğu zorlu süreçlerde psikolojik dayanıklılığı artırmanın ve stresi dizginlemenin pratik yollarını sunuyor
Savaşlar, ekonomik belirsizlikler, doğal afetler ya da gündelik hayatın baskıları… Dünyada yaşanan hızlı değişimler birçok insanın kendini kaygılı ve bunalmış hissetmesine yol açabiliyor.
BBC’nin bilim ekibi, psikoloji ve nörobilim araştırmalarından yararlanarak zor zamanlarda zihinsel dayanıklılığı artırmaya yardımcı olabilecek dokuz yöntemi bir araya getirdi. İşte bilim insanlarına göre stres ve belirsizlikle baş etmeyi kolaylaştırabilecek bazı stratejiler:
1. Duygularınızı daha net tanımlayın
Araştırmalar, insanların hissettikleri duyguları daha ayrıntılı biçimde tanımlayabildiğinde stresle daha iyi başa çıktığını gösteriyor. “Kötüyüm” ya da “stresliyim” demek yerine kaygı, hayal kırıklığı ya da endişe gibi daha spesifik ifadeler kullanmak zihinsel dayanıklılığı artırabiliyor.
2. Kaygıyı bir motivasyon kaynağına dönüştürün
Kaygı çoğu zaman olumsuz bir duygu olarak görülse de araştırmalar bunun yararlı bir tarafı da olabileceğini gösteriyor. Orta düzeyde kaygı, odaklanmayı artırabilir, yaratıcılığı tetikleyebilir ve insanları harekete geçmeye motive edebilir.
3. Kaygıyı yapıcı biçimde yönlendirin
Psikologlar, kaygıyı bastırmak yerine onu problem çözmeye yönlendirmenin daha etkili olduğunu söylüyor. Bir endişeyi fark edip adlandırmak, ardından çözüm yollarını düşünmek stresin azalmasına yardımcı olabilir.
4. Kitap ve müzikten yararlanın
Araştırmalar düzenli olarak kitap okuyan kişilerin daha az stresli ve daha az yalnız hissettiğini gösteriyor. “Bibliyoterapi” olarak bilinen yöntem, insanların ruh haline uygun kitaplarla zihinsel rahatlama sağlamayı hedefliyor. Benzer şekilde müzik de ruh halini hızla değiştirebilen güçlü bir araç.
5. Çevrenizi düzenleyin
Bitkilerle çevrili bir ortamda bulunmak, doğa fotoğraflarına bakmak ya da sevdiklerinizin fotoğraflarını görmek bile ruh hali üzerinde olumlu etkiler yaratabiliyor.
6. Korku filmi izlemek bile işe yarayabilir
Araştırmalar, korku filmlerinin bazı insanlar için stresle baş etmeyi kolaylaştırabileceğini gösteriyor. Güvenli bir ortamda korku deneyimi yaşamak, beynin tehditlerle başa çıkma mekanizmalarını çalıştırabiliyor.
7. Günün iyi anlarını yazın
Psikolojide “üç iyi şey” olarak bilinen egzersizde insanlar her akşam gün içinde yaşadıkları üç olumlu olayı not ediyor. Araştırmalar bu basit alışkanlığın mutluluk düzeyini artırabileceğini gösteriyor.
8. Kontrol edebildiklerinize odaklanın
Stoacı filozof Epiktetos’un da vurguladığı gibi hayatın önemli bir kısmı kontrolümüz dışında gelişiyor. Uzmanlara göre stresin büyük bölümü kontrol edilemeyen şeyleri değiştirmeye çalışmaktan kaynaklanıyor.
9. Umudu eylemle birleştirin
Psikologlar umut duygusunun en güçlü halinin harekete geçmekle ortaya çıktığını söylüyor. Yalnızca iyi şeylerin olmasını beklemek yerine küçük adımlar atmak insanların geleceğe dair daha güçlü bir iyimserlik geliştirmesine yardımcı olabiliyor.
BBC’ye göre bu yöntemler belirsizlik ve stresin yoğun olduğu dönemlerde insanların daha sakin ve dayanıklı kalmasına yardımcı olabilir.
14.03.2026 19:12
Ayyüce ÜNAL
Görkem GÜNEY