Müzeyyen İNCİ
İş hayatının stresli dinamikleri ve karmaşık ofis içi dengeler, çalışanları çözüm arayışında yapay zeka araçlarına yöneltiyor. Hızlı yanıtlar ve pratik öneriler sunan dijital asistanlar, profesyonel hayattaki temel sorulara rehberlik etse de uzmanlar; terfi istemek veya zorlu bir iş arkadaşıyla başa çıkmak gibi derinlikli konularda yapay zekanın insani sezgilerden ve gerçek iş arkadaşı desteğinden yoksun kaldığını hatırlatıyor.
Bazı açılardan, yapay zeka sohbet botları, “Patronumdan nasıl terfi isterim?” ya da “Projemizi yavaşlatan iş arkadaşıma ne söylemeliyim?” gibi işle ilgili temel soruların yanıtlanmasına yardımcı olmak için biçilmiş kaftan gibi görünüyor.
Ancak Washington merkezli iş psikoloğu ve koçluk firması Stewart Leadership’in yönetici ortağı Peter Stewart’a göre bu tür soruların tam da kendisi, muhtemelen sizi ve karakterinizi iyi tanıyan, sorunlarınızı ve bakış açınızı paylaşmanız için “güvenli bir ortam” oluşturan yakın bir iş arkadaşı tarafından daha doğru ve daha faydalı biçimde yanıtlanabilir.
Stewart, şöyle devam etti:
“Gidip pratik yapmak istiyorsanız, ‘Bu nasıl geliyor kulağa? Nasıl bir izlenim bırakıyor?’ diye sormak bu noktada faydalı olabilir. Ama sizin yerinize iyi bir karar verici olmayacaklar. İşte tam da bu yüzden, kontrol etmek, prova yapmak ve o perspektifi kazanmak için bir insana danışmak hâlâ gerçekten yardımcı oluyor”
Yapay zeka danışmak için her zaman bir insanın yerini alamaz
Stewart’a göre yapay zeka, analitik ya da araştırma odaklı faaliyetlerde faydalı olabilir. Ancak sohbet botları gerçek empati ve durumsal kavrayıştan yoksun olduğu için, sosyal, yaratıcı ya da duygusal konulardaki sorularda daha az etkili kalabilir.
Harvard Üniversitesi araştırmacılarının ağustosta yayımladığı bir çalışma taslağına göre, birçok sohbet botu size mutlaka faydalı olacak yanıtlar vermek için değil, hoşunuza gidecek yanıtlar sunmak için tasarlanıyor. Yapay zeka alanındaki çeşitli araştırmacıların Şubat 2025’te bir konferans bildirgesinde ortaya koyduğuna göre, büyük dil modelleri kullanıcılardan olumlu geri bildirim almak için “manipülatif ya da aldatıcı taktiklere” bile başvurabiliyor.
Teknoloji şirketleri, yapay zeka donanımını ve yazılımını geliştirmek için milyarlarca dolar yatırım yapıyor ve pek çok kullanıcı da şimdiden bu teknolojiyi bir verimlilik aracı ya da konuşmak için bir partner olarak kullanıyor. 21 Ocak’ta yayımlanan ve ABD’de 20 binden fazla yetişkini kapsayan bir sağlık araştırması anketine göre, her gün üretken yapay zeka kullandığını söyleyen katılımcıların yaklaşık yüzde 90’ı, bu teknolojiyi duygusal destek ve tavsiye gibi kişisel nedenlerle de kullandığını bildirdi.
Ancak Stewart’a göre, gerçek insanları ilgilendiren işyeri sorularında en iyi yanıtı büyük olasılıkla yapay zekadan alamazsınız. İşyerinde çok yakın olduğunuz bir arkadaşınız ya da kendinizi rahat hissederek bir şeyler paylaşabildiğiniz başka güvenilir bir çalışma arkadaşınız varsa, onlara sormaktan daha fazla fayda görebilirsiniz.
Stewart, “Bu kişiyle bir geçmişiniz var ve onun sizin çıkarınızı gözeterek yaklaştığını biliyorsunuz. Size lafı dolandırmadan gerçeği söyleyebilir. Hatta ‘Bununla tam olarak ne demek istiyorsun? Bunu da fark ettin mi? Paylaşmak istediğin başka bir şey var mıydı?’ gibi sorular bile sorabilir” dedi.
Yine de işyerindeki en yakın arkadaşınıza danışmanın bazı çekinceleri de var. Stewart’a göre, eğer ikiniz de sadece yöneticileriniz ya da iş arkadaşlarınız hakkında şikayet edip duruyorsanız, bu konuşmadan çok faydalı bir geri bildirim çıkmayabilir. Ayrıca CNBC’ye açıklamalarda bulunan terapist ve kariyer koçu Brandon Smith’e göre, ikinizden biri herhangi bir anda terfi alabilir; bu ihtimal de gelecekte oluşabilecek güç dengesizliklerine karşı kendinizi korumanızı zorlaştırabilir.
Smith, bir iş arkadaşıyla işyeri meselelerini konuşurken her zaman ölçülü ve dikkatli olunmasını tavsiye etmişti. Örneğin, “Ahmet’le toplantı yapmaktan nefret ediyorum” demek yerine, “Ahmet’le yaptığım kısa ekip toplantılarında derdimi anlatmakta zorlanıyorum. Sence iletişim biçimimi değiştirmeli miyim?” diyebilirsiniz.
Stewart’a göre amaç, arkanızda güvenebileceğiniz insanların olması. Ona göre, geri bildirim istediğinizde o kişiler şöyle düşünecektir:
“Bu bir onur. Vay canına. Demek ki benim muhakememe değer veriyorsun. Elbette, memnuniyetle yardımcı olurum”
23.03.2026 22:33
Ayyüce ÜNAL
