Görkem GÜNEY
Bilim insanlarına göre dünya nüfusunun yaklaşık yüzde 10’unu oluşturan solaklık, özellikle bire bir rekabet içeren durumlarda sağladığı avantaj sayesinde tarih boyunca varlığını korumuş olabilir.
Solakların Oranı Neden Değişmiyor? Bilim İnsanları Evrimsel Nedeni Araştırdı
İnsanların yaklaşık yüzde 10’unun solak olması, ilk bakışta evrim teorisiyle çelişiyor gibi görünebilir. Çünkü doğal seçilim anlayışına göre hayatta kalma veya üreme açısından belirgin bir avantaj sağlamayan özelliklerin zamanla ortadan kalkması beklenir. Buna rağmen solaklık, insanlık tarihi boyunca benzer bir oranda varlığını korumaya devam etti.
Gabriele d’Annunzio University of Chieti–Pescara’dan araştırmacılar, bu ilginç durumun nedenini anlamak için yeni bir çalışma gerçekleştirdi. Araştırma, sağlak ve solak bireylerin farklı sosyal ve davranışsal durumlarda farklı avantajlar elde edebileceği fikrini incelemeye odaklandı.
Çalışmanın sonuçlarına göre sağlak bireyler iş birliği gerektiren ortamlarda daha avantajlı olabilirken, solak bireyler özellikle rekabet içeren bire bir karşılaşmalarda üstünlük sağlayabiliyor. Araştırmacılar, bu avantajın erkeklerde daha belirgin görüldüğünü de belirtiyor.
Azınlık Olmanın Sağladığı Avantaj
Bilim insanları bu durumu evrimsel oyun teorisinde yer alan “evrimsel olarak kararlı strateji” (Evolutionarily Stable Strategy – ESS) kavramıyla açıklıyor. Bu yaklaşıma göre bir popülasyonda çoğunluk sağlak olduğunda, solak olmak “frekansa bağlı” bir avantaj yaratıyor.
Solak bireyler azınlıkta oldukları için rakipleri açısından daha öngörülemez hale geliyor. Bu durum özellikle boks veya eskrim gibi bire bir mücadele gerektiren spor dallarında açıkça görülebiliyor. Çoğu sporcu sağlak rakiplere karşı antrenman yaptığı için solak bir rakiple karşılaşmak küçük ama kritik bir avantaj yaratabiliyor.
Evrimde Denge Noktası
Ancak solakların sayısı çok fazla artarsa bu avantaj ortadan kalkıyor. İnsanlar solak rakiplere alıştıkça bu fark azalıyor. Araştırmacılara göre bu nedenle toplumlarda doğal bir denge oluşuyor: çoğunluk sağlak kalırken, küçük bir solak azınlık varlığını sürdürüyor.
Evrimsel biyolojide bu durum “kararlı denge” olarak tanımlanıyor. Yani sağlaklık ve solaklık tamamen birbirini ortadan kaldırmıyor; her iki stratejinin avantajı popülasyondaki oranına bağlı olarak değişiyor. Bu nedenle solakların oranı insan toplumlarında düşük ama istikrarlı bir seviyede kalmaya devam ediyor.
09.03.2026 23:03
Son Güncelleme: 10.03.2026 / 05:15
Ayyüce ÜNAL
