Müzeyyen İNCİ
Anthropic ve İsviçre Federal Teknoloji Enstitüsü (EPFL) araştırmacıları tarafından yürütülen çalışma, büyük dil modellerinin (LLM) sarsıcı bir yeteneğini ortaya koydu: Yapay zeka, anonim sosyal medya profillerini farklı platformlardaki gerçek kimliklerle eşleştirebiliyor. Söz konusu araştırma, yapay zekanın dijital dünyadaki gizlilik kalkanını ciddi şekilde kırabileceğini ve internetteki anonimlik kavramını temelinden sarsabileceğini gözler önüne seriyor.
İnternetin yaygınlaşmasından bu yana çok sayıda kullanıcı, kimliğini açık etmeden fikirlerini paylaşabilmek için anonim ya da takma adlı hesaplar kullanıyor. Ancak yapay zeka alanındaki son gelişmeler, çevrimiçi anonimliğin sanılandan daha kırılgan hale geldiğini gösteriyor.
Futurism’in aktardığına göre, yapay zeka şirketi Anthropic ile İsviçre Federal Teknoloji Enstitüsü’nden araştırmacılar, şubat sonunda yayımlanan bir çalışmada büyük dil modellerinin anonim sosyal medya hesaplarını gerçek kişilerle eşleştirmede kullanılabildiğini ortaya koydu.
Araştırma ekibi, Reddit dahil çeşitli sosyal medya platformlarıve forumlarda yalnızca takma ad kullanan profiller üzerinde deney yaptı. Sonuçlara göre yapay zeka, üç anonim hesaptan ikisinin gerçek kimliğini tespit etmeyi başardı.
Araştırmacılardan mühendis Simon Lermen, yöntemin Hacker News, Reddit ve LinkedIn gibi platformlardaki kullanıcıları yüksek doğrulukla tanımlayabildiğini söyledi. Lermen, yapay zekanın daha önce oldukça zor olan bir şeyi mümkün hale getirdiğini; serbest metinden yola çıkarak bir kişinin tam kimliğini ortaya çıkarabildiğini belirtti.
Nasıl yapıldı?
Guardian’ın aktardığına göre araştırmacılar, deneylerde anonim hesaplardaki paylaşımları yapay zekaya vererek sistemin çevrimiçi ortamdaki diğer açık kaynak bilgileri taramasını sağladı. Varsayımsal örneklerden birinde, okulda zorlandığını yazan ve köpeği Biscuit’i “Dolores Park”ta gezdirdiğini söyleyen anonim bir kullanıcının, başka platformlardaki bilgilerle yüksek güven düzeyinde eşleştirilebildiği gösterildi.
Araştırmacılar, bu tür sistemlerin yalnızca bireysel mahremiyet açısından değil, siyasi ve toplumsal açıdan da risk taşıdığına dikkat çekti. Çalışmada hükümetlerin anonim paylaşım yapan muhalifleri ve aktivistleri izlemek için bu teknolojileri kullanabileceği, kötü niyetli kişilerin de çok daha kişiselleştirilmiş dolandırıcılık girişimleri düzenleyebileceğiuyarısı yapıldı.
Lermen, çevrimiçi ortamda halihazırda açık biçimde bulunabilen kişisel bilgilerin kimlik avı ve hedefli dolandırıcılık gibi saldırılar için kullanılabildiğini söyledi. Yapay zeka sayesinde bu tür saldırıları gerçekleştirmek için gereken teknik uzmanlığın da azaldığını vurguladı.
University College London’dan bilgisayar bilimci Peter Bentley ise teknolojinin ticarileşmesi halinde yeni sorunların ortaya çıkabileceğini belirtti. Bentley, büyük dil modellerinin hesap eşleştirmelerinde hata yapabildiğini ve bunun da insanların işlemedikleri fiillerle ilişkilendirilmesi riskini doğurduğunu söyledi.
Edinburgh Üniversitesi’nden siber güvenlik uzmanı Marc Juárez de yapay zekanın yalnızca sosyal medya verilerini değil, kamuya açık hastane kayıtları, kabul verileri ve çeşitli istatistiksel yayınları da bir araya getirerek anonimliği aşındırabileceğine dikkat çekti. Juárez, yapay zeka çağında anonimleştirme standartlarının yeniden değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.
Kimi zaman ayırt edemeyebiliyor
Araştırmacılar, yapay zekanın her durumda anonimliğe karşı kusursuz bir araç olmadığını da vurguluyor. Bazı durumlarda yeterli veri bulunmadığı için kesin sonuca ulaşılamıyor; kimi zaman da olası eşleşme sayısı çok fazla olduğu için doğru kişiyi ayırt etmek zorlaşıyor. UC Berkeley’den Prof. Marti Hearst’e göre sistemler, ancak bir kişi farklı platformlarda benzer kişisel ayrıntıları tutarlı biçimde paylaştığında daha etkili çalışıyor.
Buna rağmen çalışma, internetin büyük bölümünün dayandığı gizlilik varsayımlarının artık geçerliliğini yitirmeye başladığı uyarısında bulunuyor. Makalede, “Kullanıcılar, platformlar ve politika üreticiler günümüzde internetin büyük bir kısmının temelini oluşturan gizlilik varsayımlarının artık geçerli olmadığını kabul etmeli” denildi.
Araştırmacılar, ilk adım olarak platformların veri erişimini sınırlandırmasını öneriyor. Buna göre kullanıcı verilerinin toplu indirilmesine kısıtlama getirilmesi, otomatik veri kazımanın tespit edilmesi ve büyük ölçekli veri dışa aktarımlarının sınırlandırılması gerekiyor. Bireysel kullanıcıların da internette paylaştıkları kişisel ayrıntılar konusunda daha dikkatli davranması gerektiği belirtiliyor.
(10.03.2026/14:26)
Ayyüce ÜNAL
Görkem GÜNEY
