Görkem GÜNEY
Bilim insanları, yaklaşık 11 bin ışık yılı uzaklıktaki bir yıldız sisteminde iki gezegenin çarpıştığına dair güçlü kanıtlar buldu. Gözlemler, Gaia20ehk çevresinde yaşanan olayın, Dünya ile Ay’ın oluşumuna yol açtığı düşünülen dev çarpışmaya şaşırtıcı biçimde benzediğini ortaya koydu.
Astronomlar, bir yıldız sisteminde gerçekleşen dev bir gezegen çarpışmasının izlerini ilk kez ayrıntılı biçimde gözlemledi. Bulgular, Astrophysical Journal Letters dergisinde yayımlanan yeni bir araştırmada paylaşıldı.
Washington Üniversitesi’nden Anastasios Tzanidakis liderliğindeki araştırma ekibi, yaklaşık 11 bin ışık yılı uzaklıktaki Gaia20ehk adlı yıldız sistemini incelerken dikkat çekici bir değişim fark etti. Normalde sabit parlaklıkta görülen yıldızın ışığında 2016’dan itibaren dalgalanmalar başladığı, 2021’e gelindiğinde ise bu değişimlerin tamamen düzensiz bir hale geldiği tespit edildi.
Başlangıçta bu sıra dışı davranışın nedeni anlaşılamadı. Ancak yıldızın kızılötesi dalga boylarında incelenmesi, gizemi çözmeye yardımcı oldu. Görünür ışık zayıflarken kızılötesi ışığın belirgin şekilde artması, yıldızın önünden geçen son derece sıcak bir malzeme bulutuna işaret ediyordu.
Araştırmacılar bu verilerden yola çıkarak iki gezegenin önce birbirinin yörüngesinden geçerek büyük miktarda madde savurduğunu, ardından da şiddetli bir çarpışmayla parçalandığını düşünüyor. Çarpışmanın gerçekleştiği bölge, Dünya ile Güneş arasındaki mesafeye oldukça yakın bir uzaklıkta bulunuyor.
Bu durum, yaklaşık 4,5 milyar yıl önce Dünya’ya çarpan dev bir gök cisminin Ay’ın oluşumuna yol açtığını öne süren dev çarpışma senaryosuyla dikkat çekici benzerlikler taşıyor. Bilim insanlarına göre çarpışmanın ardından oluşan sıcak enkaz diski zamanla soğuyabilir ve milyonlarca yıl içinde yeni bir gezegen-uydu sistemi ortaya çıkabilir.
Araştırma ekibi, benzer olayların evrende ne kadar yaygın olduğunu anlamak için başka yıldız sistemlerini de incelemeyi planlıyor. Bu tür çarpışmaların sıklığı, gezegenlerin nasıl oluştuğunu ve yaşam için elverişli dünyaların evrende ne kadar yaygın olabileceğini anlamak açısından büyük önem taşıyor.
https://evrimagaci.org/gonderi/astronomlar-ilk-kez-gercek-zamanli-gezegen-carpismasi-32362
13.03.2026 / 19:19
Ayyüce ÜNAL
