Görkem GÜNEY
Yaklaşık 200 bin yıl önce Doğu Akdeniz’de büyük hayvanların sayısındaki düşüş, erken insanların kullandığı taş aletlerde köklü bir değişimi beraberinde getirmiş olabilir. Yeni bir araştırma, ağır taş aletlerin ortadan kaybolmasıyla daha küçük ve hafif aletlerin yaygınlaşmasının aynı döneme denk geldiğini ortaya koydu.
Bir milyondan fazla yıl boyunca erken insan türleri; el baltaları, satırlar, kazıyıcılar ve taş küreler gibi ağır aletler kullanıyordu. Bu aletlerin fillerin, su aygırlarının ve gergedanların soyu tükenmiş akrabaları gibi büyük otçulları avlamak ve parçalamak için tercih edildiği düşünülüyor. Ancak yaklaşık 200 bin yıl önce arkeolojik kayıtlarda bu ağır aletler neredeyse tamamen ortadan kaybolurken, dilgiler, yongalar ve daha küçük kazıyıcılar gibi hafif aletlerin sayısı arttı.
Araştırmacılar, Levant bölgesinde yer alan 47 arkeolojik alandan elde edilen bulguları inceledi. Taş aletler ile hayvan kalıntılarının karşılaştırılması sonucunda, 1.000 kilogramdan ağır dev otçulların sayısındaki düşüşle ağır aletlerin kaybolmasının aynı dönemde gerçekleştiği belirlendi.
Bilim insanlarına göre büyük avların azalması, insanların daha küçük hayvanlara yönelmesine neden oldu. Bu değişimle birlikte ağır kemikleri kırmaya ve büyük leşleri parçalamaya yarayan aletler gereksiz hale geldi. Bunun yerine keskin yongalar ve dilgiler gibi daha hafif aletler küçük avlar için daha kullanışlı hale geldi.
Geleneksel görüş, aletlerdeki değişimin insanların bilişsel gelişimiyle bağlantılı olduğunu öne sürüyordu.
Ancak yeni çalışma, çevresel koşulların ve av hayvanlarının boyutundaki değişimin bu dönüşümde önemli rol oynadığını gösteriyor. Araştırmacılar ayrıca Asya’nın bazı bölgelerinde ağır aletlerin daha uzun süre kullanılmasının, bu bölgelerde büyük avların daha geç ortadan kalkmasıyla ilişkili olabileceğini belirtiyor.
Çalışma, erken insan davranışlarının yalnızca zekâ gelişimiyle değil, çevresel değişimlere uyum süreciyle de şekillendiğine işaret ediyor.
10.04.2026 / 10:04 / Kardeş Haber
Ayyüce ÜNAL
