Görkem GÜNEY
Arkeologlar, Sudan’daki Doğu Çölü’nde uydu görüntüleri sayesinde yaklaşık 4 bin 500 ila 6 bin 500 yıl öncesine tarihlenen 260 dev mezar yapısı tespit etti.
Uluslararası bir arkeoloji ekibi, Sahra Çölü’nün doğu kesiminde daha önce bilinmeyen yüzlerce tarih öncesi anıt keşfetti. Sudan’da Nil Nehri ile Kızıldeniz arasında yer alan Doğu Çölü’nde bulunan yapılar, uydu görüntülerinin incelenmesiyle ortaya çıkarıldı.
Araştırmacılar tarafından belirlenen 260 yapı, çapı 80 metreye kadar ulaşabilen dairesel toplu mezarlardan oluşuyor. Yapılarda insan iskeletlerinin yanı sıra sığır, koyun ve keçi gibi hayvan kalıntılarının da bulunduğu belirtiliyor. Birçoğunun çevresinde taş duvarlar yer alırken, merkez kısmında tek bir kişinin gömülü olduğu düşünülüyor.
Henüz sahada ayrıntılı kazılar yapılmamış olsa da uzmanlar, yapıların daha önce bölgede keşfedilen ve “Atbai Gömütleri” olarak bilinen mezarlarla büyük benzerlik taşıdığını ifade ediyor. Bu nedenle anıtların yaklaşık 4 bin 500 ile 6 bin 500 yıl önce inşa edildiği tahmin ediliyor.
Bilim insanlarına göre bu yapıları inşa eden topluluklar, hayvancılıkla geçinen göçebe gruplardan oluşuyordu. Anıtların eski su kaynakları, kurumuş nehir yatakları ve vahalara yakın bölgelerde yoğunlaşması da bu görüşü destekliyor.
Araştırma, Sahra’nın bugünkü çöl görünümünden çok farklı olduğu bir döneme ışık tutuyor. Uzmanlar, yaklaşık 15 bin ile 5 bin yıl önce Sahra’nın geniş otlaklar ve savanlarla kaplı daha yaşanabilir bir coğrafya olduğunu belirtiyor. Ancak iklim değişimiyle birlikte bölgenin yeniden kuraklaşması, burada yaşayan toplulukların da ortadan kaybolmasına neden oldu.
Araştırmacılar ayrıca bölgedeki tarihi mirasın günümüzde ciddi tehdit altında olduğuna dikkat çekiyor. Doğu Çölü’nde hızlanan altın madenciliği faaliyetleri nedeniyle keşfedilen yapılardan en az 12’sinin zarar gördüğü belirtiliyor. Uzmanlar, kontrolsüz madencilik ve vandalizmin devam etmesi halinde çok sayıda arkeolojik alanın yok olabileceği uyarısında bulunuyor.
18.05.2025 / 14:30
Müzeyyen İNCİ
Ayyüce ÜNAL