Görkem GÜNEY
Yeni bir araştırma, Afrika dışındaki insanların taşıdığı Neandertal kökenli genetik varyantların bazı DNA virüslerine karşı bağışıklık sisteminin etkinliğini azaltabileceğini ortaya koydu. Bulgular, arkaik insanlardan miras kalan genlerin modern hastalıklara karşı her zaman avantaj sağlamadığını gösteriyor.
Modern insanların genomunda yer alan Neandertal mirasının bağışıklık sistemi üzerindeki etkileri araştırılmaya devam ediyor. Yeni bir çalışma, Neandertallerden kalan bazı genetik varyantların belirli DNA virüslerine karşı savunmayı zayıflatabileceğini ortaya koydu.
Bilim insanları, Afrika dışında yaşayan insanların genomunun yaklaşık yüzde 2 ila 4’ünün Neandertal kökenli olduğunu belirtiyor. Daha önce yapılan araştırmalar, bu genetik mirasın özellikle kısa süreli ve bölgesel enfeksiyonlara neden olan RNA virüslerine karşı koruyucu etkiler sağlayabildiğini göstermişti. Ancak yeni bulgular, aynı durumun DNA virüsleri için geçerli olmayabileceğine işaret ediyor.
Araştırmacılar, geniş çaplı sağlık verilerinin yer aldığı UK Biobank kayıtlarını inceleyerek Neandertal kökenli genetik varyantlar ile çeşitli DNA virüslerinin vücuttaki yükü arasındaki ilişkiyi değerlendirdi. Çalışmada özellikle Epstein-Barr virüsü, İnsan Herpesvirüsü 7 ve üç farklı torque teno virüsü üzerinde duruldu.
Bu virüslerin ortak özelliği, insan vücudunda uzun yıllar boyunca belirti vermeden kalabilmeleri. Araştırmacılara göre yüksek viral yük, bağışıklık sisteminin virüsün çoğalmasını kontrol etmede daha az başarılı olduğuna işaret ediyor.
Analizler, Neandertal kökenli DNA taşıyan bireylerde söz konusu virüslerin viral yüklerinin daha yüksek olma eğiliminde olduğunu ortaya koydu. Ekip ayrıca bu durumla bağlantılı 18 farklı genetik bölge belirledi.
Bu bölgelerin önemli bir kısmı, bağışıklık sisteminin enfekte hücreleri tanımasını sağlayan Majör Histokompatibilite Kompleksi (MHC) olarak bilinen gen grubunda yer alıyor. Araştırmada ayrıca bir Denisovalı genetik varyantının da yüksek viral yüklerle ilişkili olduğu tespit edildi.
Araştırmacılar, bu durumun Neandertallerin yaşadığı dönemde dolaşımda bulunan virüslerin günümüzdekilerden farklı olmasından kaynaklanabileceğini düşünüyor. On binlerce yıl önce fayda sağlayan bazı bağışıklık sistemi adaptasyonlarının, modern virüsler karşısında aynı etkiyi göstermemesi mümkün görünüyor.
Çalışmayı yürüten ekip, elde edilen sonuçların Neandertal bağışıklık sisteminin kronik enfeksiyonlardan çok kısa süreli ve ani gelişen enfeksiyonlarla mücadeleye uyum sağlamış olabileceğini düşündürdüğünü belirtiyor.
Bulgular, insan evriminin günümüz sağlığı üzerindeki etkilerini anlamaya yönelik araştırmalara yeni bir boyut kazandırırken, atalarımızdan miras kalan genlerin hem avantaj hem de dezavantajlar taşıyabileceğini bir kez daha ortaya koyuyor.
31.05.2026 / 17:06
