Marteniçka nedir ve kökeni nereye dayanır? Bu özel bilekliğin arkasındaki hikaye nedir ve hangi tarihlerde takılması uygundur?

Baharın gelişini simgeleyen marteniçka bilekliği takma geleneği, son günlerde pek çok kişinin odağı haline geldi. Peki, bu gelenek tam olarak neyi temsil eder? Marteniçka bilekliğinin tarihsel süreci nasıldır ve hangi dönemlerde kullanılmalıdır?

MARTENİÇKA NEDİR?

Martenitsa ya da Marteniçka, 1 Mart’tan itibaren mart ayı boyunca takılan, kırmızı ve beyaz yünden yapılan geleneksel bir süstür. Özellikle baharın gelişini simgeleyen bu bileklik, Balkan kültüründe önemli bir yere sahiptir.

Rivayete göre, uzun yıllar önce bir kral sefere çıkar. Zaman geçmesine rağmen kraldan haber alamayan kraliçe büyük bir umutsuzluğa kapılmak üzereyken, bir posta güvercini aracılığıyla kırmızı ve beyaz iplikten oluşan bir “haber” alır. Mesajın anlamını o an çözemeyen kraliçe, gerçeği kral döndüğünde öğrenir. Kral, zorlu bir savaştan ağır yaralı olarak çıkmış; ancak barışın sağlanmasının ardından iyileşebilmiştir.

Bu nedenle Marteniçka’daki kırmızı ipliğin sağlığı ve yaşamı, beyaz ipliğin ise barışı ve huzuru simgelediğine inanılır.

MARTENİÇKA BİLEKLİĞİNİN HİKAYESİ NEDİR?

Baba Marta bayramı ve marteniçka geleneğinin kökeni hakkında tarihçiler ve etnograf uzmanları arasında kesin bir görüş birliği bulunmuyor. Toplumda en bilinen efsane, bu geleneği “savaş, barış ve mutluluk” olarak özetliyor.

Rivayete göre, uzun yıllar önce bir kral sefere çıkmış, kraliçe ise uzun süre ondan haber alamamış. Nihayet kral, kırmızı ve beyaz iplikten oluşan bir “haber” göndermiş. Kraliçe mesajın anlamını ancak kral döndüğünde anlayabilmiş. Kral zor bir savaştan ağır yaralı çıkmış, ancak barış sağlandıktan sonra iyileşmiş. Bu nedenle marteniçkada kırmızı iplik sağlığı, beyaz iplik ise barışı simgeliyor.

MARTENİÇKA NE ZAMAN TAKILIR VE ÇIKARILIR?

Marteniçka takan kişi, leylek görürse bilekliği çıkarır ve çiçek açan bir bitki veya ağacın dalına asarak sağlık için dua eder. 1 Mart’ta takılan bileklik, ay sonuna kadar leylek görülmezse 31 Mart’ta çıkarılır ve isteğe bağlı olarak sonraki yıla kadar saklanabilir.

Bir diğer ritüelde ise dilek tutulan yerde marteniçka toprağa gömülür veya bir taşın altına konulur. Leylek görüldükten sonra bilekliğin bir ağaca bağlanmasının dileğin kabul olmasını sağladığına inanılır. Ayrıca marteniçka çıkarıldığında bir meyve fidanına bağlanabilir; eğer fidan yoksa taşın altına bırakılır.