Müzeyyen İNCİ
Bilim insanları, bağırsak sağlığının ruh halinden kilo kontrolüne kadar genel sağlık üzerindeki belirleyici etkisini ortaya koyan yeni bulgular paylaşmaya devam ediyor. “İkinci beyin” olarak tanımlanan bağırsak mikrobiyotasının korunmasının önemine dikkat çeken uzmanlar, uzak durulması gereken 5 temel besin grubunu açıkladı ve sağlıklı yaşam için uygulanması gereken “altın önerileri” sıraladı.
Bilim, bağırsakların vücudun geri kalanıyla nasıl etkileşim kurduğu konusunda sürekli yeni şeyler öğreniyor. Her yeni bilgiyle uzmanlar da beslenmemize dair tavsiyelerini güncelliyor.
Haftada en az 30 farklı sebze ve meyve çeşidinin tüketilmesi ve günlük lif miktarının artırılması öneriliyor. Uzmanlar ayrıca, Akdeniz diyetinin uzun ve sağlıklı bir yaşam için güçlü bir model sunduğuna dikkat çekiyor.
Beslenme uzmanı Toral Shah, bağırsak mikrobiyomunun temel görevlerini hatırlatarak, “Tükettiğimiz besinleri parçalar, faydalı bileşenlerin emilimini sağlar ve zararlı patojenlere karşı savunma oluşturur” ifadelerini kullanıyor.
Shah’a göre bağırsak sağlığı yalnızca sindirim sistemiyle sınırlı değil; ruhsal denge, karaciğer fonksiyonları ve kilo kontrolü dahil olmak üzere pek çok alanda genel sağlığın korunmasında kilit rol üstleniyor.
Ayrıca her bireyin bağırsak yapısının kendine özgü olduğu vurgulanıyor. Bu nedenle aynı besinler farklı kişilerde farklı etkiler yaratabiliyor; yani beslenmenin vücut üzerindeki sonuçları kişiden kişiye değişebiliyor.
Bunlarla birlikte iyi bir bağırsak sağlığı için öncelik vermemiz ve kaçınmamız gereken besinler hakkında uzmanların söyledikleri:
1. İŞLENMİŞ GIDALAR
Yapay tatlandırıcılar, lezzet artırıcılar, emülgatörler ve çeşitli katkı maddeleri kullanılarak üretilen gıdalar bu gruba giriyor. Sosis, şekerli kahvaltılık gevrekler ve dondurma gibi ürünler buna örnek gösteriliyor.
Ultra işlenmiş besinlerin sağlığa neden zararlı olduğu henüz tüm yönleriyle netleşmiş değil. Ancak kısa süre önce yayımlanan bir araştırma, bu tür gıdaların bağırsak mikrobiyomu üzerinde belirgin olumsuz etkiler yarattığını ve toplamda 32 farklı sağlık problemiyle ilişkilendirilebileceğini ortaya koydu. Ancak bu tür gıdalardan tamamen vazgeçmek zorunda değilsiniz. Uzmanlar %80’e %20 kuralını uygulamanızı öneriyor. Yani %80 sağlıklı beslenmeye çalışın ve kalan %20’de kendinizi ödüllendirin.
2. KIZARTILMIŞ GIDALAR
Kızartma yöntemiyle hazırlanan besinler, sindirimi zorlaştıran doymuş ve trans yağlar açısından zengin olabiliyor. Bu yağ türleri, bağırsak mikrobiyotasının dengesini olumsuz etkileyebiliyor.
Buna karşılık soteleme gibi daha hafif pişirme yöntemleri, kullanılan yağ miktarını azaltarak hem sindirimi kolaylaştırıyor hem de faydalı bağırsak bakterileri üzerindeki olası zararları en aza indiriyor.
Kızarmış yiyecekleri hayatınızdan tamamen çıkarmakta zorlanıyorsanız, ölçülü tüketimi esas alan 80/20 kuralını uygulayabilirsiniz. Yani beslenmenizin büyük kısmını sağlıklı tercihler oluştururken, küçük bir bölümünde daha esnek davranabilirsiniz.
3. YÜKSEK ŞEKERLİ YİYECEKLER
Maalesef bisküvi ve kek gibi ürünler yüksek miktarda rafine şeker içeriyor ve sık tüketildiklerinde bağırsak sağlığı üzerinde olumsuz etki yaratabiliyor.
Aşırı şeker alımı, bağırsaklarda iltihaplanmayı tetikleyebiliyor; bu durum da vücudumuz için hayati öneme sahip yararlı bakterilere zarar verebiliyor.
Üstelik yüksek şeker içeriği yalnızca tatlılar ve hamur işleriyle sınırlı değil.
Paketli meyve suları, aromalı yoğurtlar, hazır soslar, çorbalar ve hatta salata sosları bile beklenenden fazla şeker barındırabiliyor. Bu yüzden market alışverişlerinde ürün etiketlerini dikkatle incelemek büyük önem taşıyor. İngiltere Ulusal Sağlık Hizmetleri (NHS), yetişkinlerin günde 30 gramdan (yaklaşık yedi küp şeker) fazla şeker tüketmemesini tavsiye ediyor.
4. YAPAY TATLANDIRICILAR
Şeker tüketimini azaltmak, otomatik olarak yapay tatlandırıcılara yönelmemiz gerektiği anlamına mı geliyor?
Yapay tatlandırıcılar, düşük kalori ve şekersiz olmaları nedeniyle sıkça tercih ediliyor.
Ancak uzmanlar, hem hayvan deneylerinden hem de insan çalışmalarından elde edilen verilerin birbiriyle tam olarak örtüşmediğini belirtiyor. Bu nedenle yapay tatlandırıcıların bağırsak sağlığı üzerindeki etkileri konusunda kesin bir yargıya varılmış değil.
Bilim insanları, daha net sonuçlara ulaşabilmek için bu konuda kapsamlı ve uzun vadeli araştırmalara ihtiyaç olduğunu vurguluyor.
5. ALKOL
Beslenme uzmanı Rohini Bajekal, alkol tüketiminin bağırsak sağlığı açısından en olumsuz yaşam tarzı tercihlerinden biri olabileceğine dikkat çekiyor.
Alkolün, bağırsaklardaki yararlı ve zararlı bakteriler arasındaki dengeyi bozabildiğini belirten Bajekal, ayrıca mide iç yüzeyini kaplayan hücreleri tahriş ederek uzun süreli iltihaplanmaya zemin hazırlayabileceğini ifade ediyor.
Uzmanlara göre ölçülü tüketim genellikle ciddi bir soruna yol açmayabilir. Ancak haftada 14 birimin üzerine çıkılması durumunda şişkinlik, kabızlık ve sindirim sistemiyle ilgili çeşitli rahatsızlıklar ortaya çıkabiliyor.
Bir birim yarım bardak bira, 25 mililitre yüksek alkollü içki ya da bir küçük bardak şarap (125 mililitre) anlamına geliyor.
Ancak kuralın potansiyel bir istisnası var.
Londra King’s College’daki araştırmacılar, kırmızı şarabın bağırsak sağlığına yardımcı olabileceğini tespit etti.
Araştırmacı Dr. Caroline Le Roy “Kırmızı şarabın kalp sağlığı üzerindeki açıklanamayan faydalarını uzun zamandır biliyoruz” dedi.
Le Roy “Bu çalışma, orta düzeyde kırmızı şarap tüketiminin, daha sağlıklı bir bağırsak mikrobiyomuyla ilişkilendirip uzun zamandır tartışılan sağlığa faydalı etkilerini kısmen açıklıyor” diye konuştu.
KARDEŞ HABER
https://mihenkhaber.com/saglikli-bir-bagirsak-icin-bu-yiyeceklerden-uzak-durun
01.03.2026 23:02
Görkem GÜNEY
