Roma’da Gizemli Defin Ritüeli: “Hortlak” Korkusuna Karşı Çivili Mezarlar

Antik Roma’ya ait Ostiense Nekropolü’nde göğüslerine demir çiviler yerleştirilmiş üç iskelet bulundu. Bulgular, yaklaşık 1.800 yıl önce ölülerin geri dönmesini engellemeye yönelik inançlara işaret ediyor.

Roma’da yürütülen arkeolojik kazılar, antik dönemin ölüm ve öte dünya inançlarına ışık tutan dikkat çekici bir keşfi gün yüzüne çıkardı. Ostiense Nekropolü’nde yapılan çalışmalarda, göğüslerine demir çiviler yerleştirilmiş üç iskelet ortaya çıkarıldı.

*Roma’daki Via Ostiense’deki kazı alanında çiviyle birlikte bulunan üç iskeletten birinin yakın çekim fotoğrafı. C: Special Superintendency of Rome*

Araştırmacılara göre bu sıra dışı uygulama, ölülerin huzursuz ruhlara dönüşmesini engellemeye yönelik bir ritüelin parçası olabilir. Kazı ekibinin başındaki arkeolog Diletta Menghinello, mezarlarda çivi kullanımının Roma döneminde bilinen bir gelenek olduğunu ancak bu örneklerde çivilerin özellikle göğüs bölgesine yerleştirilmesinin dikkat çektiğini belirtiyor.

İlk olarak 20. yüzyılın başlarında keşfedilen nekropol alanında, son kazılarla birlikte yeni mezar bölümleri ortaya çıkarıldı. Uzmanlar, bu alanın MÖ 2. yüzyıldan MS 4. yüzyıla kadar kesintisiz kullanıldığını ve gömme geleneklerinin zaman içinde değişim gösterdiğini ifade ediyor.

Çivilerin anlamı konusunda ise farklı yorumlar bulunuyor. Bir görüşe göre bu uygulama, ölülerin mezardan çıkıp yaşayanlara zarar vermesini engellemeye yönelik sembolik bir “sabitleme” işlemiydi. Antik inançlarda, uygun şekilde gömülmeyen bireylerin geri dönebileceği düşünülüyordu.

*İskeletin yakın çekim görüntüsünde, göğüs kafesinin üstüne (omurganın hemen soluna) yerleştirilmiş bir çivi görülüyor. C: Special Superintendency of Rome*

Diğer bir yoruma göre ise çiviler, yalnızca yaşayanları değil, ölen kişiyi de korumayı amaçlıyordu. Bu tür uygulamalar, kötü ruhları uzak tutmak ya da mezarın bozulmasını önlemek için kullanılan apotropaik (kötülük savar) ritüeller arasında değerlendiriliyor.

Uzmanlara göre bu keşif, antik Romalıların ölüm sonrası yaşama dair korkularını ve inanç sistemlerini anlamak açısından önemli ipuçları sunuyor. Çivili mezarlar, hem ölüleri “yerinde tutma” hem de yaşayanları görünmeyen tehditlerden koruma düşüncesinin somut bir yansıması olarak değerlendiriliyor.