Müzeyyen İNCİ
Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü verilerine dayanan “Sağlık İstatistikleri Yıllığı 2024” raporu, Türkiye’deki kanser vakalarının son 20 yıldaki seyrini gözler önüne serdi. 100 bin kişi üzerinden hesaplanan dünya standart nüfusu insidans verilerine göre; erkeklerde tütün kullanımıyla doğrudan ilişkili olan akciğer kanseri, kadınlarda ise meme kanseri en yaygın türler olmaya devam ediyor.
Erkeklerde Prostat Kanseri Vakalarında Büyük Artış
Erkeklere yönelik veriler (Tablo 3.5), 2002 yılından 2020 yılına kadar geçen süreçte bazı kanser türlerinde ciddi artışlar yaşandığını gösteriyor. 2002 yılında her 100 bin erkekte 42,2 olan “Trakea, Akciğer ve Bronş” kanseri insidansı, 2020 yılında 51,9’a yükselerek zirvedeki yerini korudu. Ancak en dikkat çekici artış prostat kanserinde görüldü; 2002’de 11,5 olan oran, 2019’da 39,1’e kadar çıktıktan sonra 2020’de 28,1 olarak kaydedildi. Kolorektal kanser ve mesane kanseri de erkeklerde en sık görülen ilk beş tür arasında yer almayı sürdürüyor.
Kadınlarda Meme ve Tiroid Kanseri Öne Çıkıyor
Kadınlara ilişkin istatistikler (Tablo 3.6), meme kanserinin kadın sağlığı üzerindeki baskınlığını koruduğunu gösteriyor. 2002 yılında 31,9 olan meme kanseri insidansı, 2019 yılında 52,6’ya kadar yükselirken 2020 yılında 43,4 seviyesinde gerçekleşti. Kadınlarda en çarpıcı değişim ise tiroid kanserinde yaşandı; 2002’de yalnızca 3,5 olan insidans oranı, 2016’dan itibaren 20’li seviyelere yerleşerek kadınlarda en sık görülen ikinci kanser türü haline geldi.
Pandemi Etkisi Rakamlara Yansıdı
Her iki tabloda da 2020 yılı verilerinde, önceki yıllara (özellikle 2019) göre istatistiksel bir düşüş gözlemleniyor. Uzmanlar, bu durumun kanser vakalarındaki gerçek bir azalmadan ziyade, 2020 yılında dünyayı etkisi altına alan COVID-19 pandemisi nedeniyle tarama ve teşhis süreçlerindeki aksamalardan kaynaklanabileceğine dikkat çekiyor.
En Sık Görülen Kanser Türleri (2020 Verileri):
Erkekler: Akciğer (51,9), Prostat (28,1), Kolorektal (24,1), Mesane (19,1), Mide (12,7).
Kadınlar: Meme (43,4), Tiroid (14,0), Kolorektal (13,3), Akciğer (10,2), Uterus Korpusu (9,4).
Müzeyyen İNCİ
Kaynak: Sağlık Bakanlığı, Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü – Sağlık İstatistikleri Yıllığı 2024.
Görkem GÜNEY
