Müzeyyen İNCİ
Sağlık Bakanlığı’nın 2024 Sağlık İstatistikleri Yıllığı ve 2023 Küresel Hastalık Yükü sonuçları, Türkiye’nin son 20 yıldaki sağlık profilinde yaşanan çarpıcı değişimi gözler önüne serdi. Veriler, bulaşıcı hastalıklarda büyük bir gerileme yaşandığını ancak yaşlanan nüfusla birlikte kronik hastalıkların ve doğal afetlerin sağlık üzerindeki yükünün zirveye ulaştığını gösteriyor.
ANKARA – Türkiye’de 2002 yılından 2023 yılına kadar geçen 21 yıllık süreçte, toplumun sağlık yükünü oluşturan temel nedenler radikal bir değişim geçirdi. “DALY” (Sakatlığa Ayarlanmış Yaşam Yılı) verilerine dayanan analizler, Türkiye’nin bir yandan modernleşen sağlık sistemiyle bebek ölümlerini azalttığını, diğer yandan ise “yaşlanan toplum” sorunlarıyla yüzleşmeye başladığını kanıtlıyor.
Doğal Afetlerin Yıkıcı Etkisi Verilere Yansıdı
2023 yılı verilerinde en dikkat çeken ve sarsıcı artış, %12.071 gibi rekor bir oranla “Doğal Afetlere Maruziyet” kategorisinde görüldü. 6 Şubat depremlerinin etkisiyle, yaralanma temelli sağlık yükü listesinde ilk sıraya yerleşen bu kalem, 2023 yılının Türkiye sağlık tarihindeki en zorlu yıllardan biri olduğunu tescilledi.
Yaşlanan Türkiye: Alzheimer ve Diyabet Tehdidi
Haber metninde öne çıkan bir diğer kritik veri ise kronik hastalıklardaki artış. 21 yıl öncesine oranla;
Alzheimer ve Diğer Demans Hastalıkları: %110 artış göstererek yaşlanan nüfusun en büyük sağlık sorunu haline geldi.
Diyabet: Yaşam tarzı değişikliklerinin bir sonucu olarak %76 oranında artış kaydetti.
Kanserler: Trakea, bronş ve akciğer kanserleri %51’lik artışla listenin üst sıralarındaki yerini korudu.
Anne ve Çocuk Sağlığında Tarihi Başarı
Veriler sadece artışları değil, Türkiye’nin sağlık alanındaki başarılarını da ortaya koyuyor. Özellikle “Grup 1” olarak adlandırılan bulaşıcı hastalıklar, anne ve yenidoğan sağlığı kalemlerinde devasa bir düşüş yaşandı:
• Neonatal (Yenidoğan) Hastalıklar: %72 oranında azaldı.
• Konjenital Doğum Anomalileri: %66 oranında geriledi.
• Alt Solunum Yolu Enfeksiyonları: Toplum sağlığı üzerindeki yükü %42 oranında azaldı.
Trafik Kazaları ve İnme Azalma Eğiliminde
Geçmişte en büyük ölüm ve sakatlık nedenlerinden olan İnme (-%29) ve Trafik Kazaları (-%24) gibi kategorilerde de belirgin bir iyileşme gözlemlendi. Bu durum, hem tedavi imkanlarının gelişmesine hem de trafik güvenliği konusundaki farkındalık çalışmalarına bağlanıyor.
Uzmanlar Ne Diyor?
Veriler, Türkiye’nin önümüzdeki yıllarda “kronik hastalıklar yönetimi” ve “geriatri” (yaşlı sağlığı) alanlarına daha fazla yatırım yapması gerektiğini gösteriyor. Bulaşıcı hastalıklarla mücadelede kazanılan zaferin, artık yerini diyabet, kanser ve ruh sağlığı (Depresif bozukluklar %43 artış) gibi modern dönem sorunlarıyla mücadeleye bırakması bekleniyor.
Müzeyyen İNCİ
Kaynak Sağlık İstatistikleri Yıllığı 2024 ve Küresel Hastalık Yükü 2023 Türkiye
Ayyüce ÜNAL
Görkem GÜNEY