Görkem GÜNEY
12.05.2026 / 12:26
Cleveland Sanat Müzesi’nde bulunan sıra dışı bir kolye ucunun, aslında 3.500 yıllık Antik Mısır oyun taşı olduğu ortaya çıktı. Nubialı zanaatkârların eseri yüzyıllar sonra yeniden işleyerek dini anlam taşıyan bir takıya dönüştürdüğü belirlendi.
1987 yılında Cleveland Sanat Müzesi koleksiyonuna giren dikkat çekici bir kolye ucu, Antik Mısır ve Nubia kültürleri arasındaki güçlü ilişkiye ışık tutuyor. Altın bir çerçeve içine yerleştirilen ametist aslan başı figürünün, aslında yaklaşık 3.500 yıl önce yapılmış bir Antik Mısır oyun taşı olduğu belirlendi.
Araştırmacılar, mor ametistten oyulan aslan başının Antik Mısır’daki “Senet” adlı masa oyununda kullanılan taşlara benzediğini ifade ediyor. Oyuncuların taşlarını 30 karelik oyun tahtasında hareket ettirdiği Senet, yalnızca eğlence amacı taşımıyor; aynı zamanda dini ve sembolik anlamlar da içeriyordu. Yapılan incelemelere göre ametist parça, Yeni Krallık döneminde, yaklaşık MÖ 1550-1070 yılları arasında üretildi.
Ancak eser yüzyıllar sonra yeniden yorumlandı. Yaklaşık MÖ 750-300 yılları arasındaki Napata döneminde yaşayan Nubialı bir zanaatkâr, eski Mısır taşını altın bir çerçeve içine yerleştirerek yeni bir kolye tasarladı. Çerçevede oturur pozisyonda sekiz babun figürü bulunuyor.
Uzmanlara göre bu dönüşüm yalnızca estetik değil, aynı zamanda dini bir anlam taşıyordu.
Hem aslan hem de babun figürleri Kush ve Nubia inanç sisteminde kutsal kabul ediliyordu. Aslanın, güneş tanrısı Ra ile özdeşleştirilen Amun-Ra’yı temsil ettiği düşünülürken; babunların Güneş ve Ay ile ilişkilendirildiği belirtiliyor. Kollarını yukarı kaldırmış halde tasvir edilen babunların, bu kolyede Amun’un kutsal gücünü taşıdığı değerlendiriliyor.
Araştırmacılar, antik Nubialıların eski Mısır eserlerini yeniden kullanma geleneğinin oldukça yaygın olduğunu vurguluyor. Özellikle Kush hükümdarlarının kendilerini II. Ramses’in soyundan gördüğü ve Mısır mirasını sahiplenmek amacıyla eski taşları yeni altın işçiliklerle yeniden yorumladığı ifade ediliyor.
Uzmanlara göre bu kolye, yalnızca bir takı değil; antik dünyada kültürel mirasın nasıl yeniden üretildiğini gösteren güçlü bir sembol niteliği taşıyor. Yaşarken kullanılmak üzere tasarlanan eser, Nubialıların Mısır yadigârlarını kendi dini anlayışlarıyla birleştirerek yeni anlamlar yüklediğini ortaya koyuyor.
