Müzeyyen İNCİİnternet kullanımı her geçen gün artarken, “Dijital Yerli” olarak adlandırılan çocuklar için teknoloji artık bir lüks değil, temel bir ihtiyaç haline geldi. Ancak uzmanlar uyarıyor: Kontrolsüz internet kullanımı, çocukları cinsel istismardan siber zorbalığa, bilgi güvenliği risklerinden bağımsızlık kaybına kadar pek çok tehlikeyle karşı karşıya bırakıyor.
Bilgisayar, tablet ve akıllı telefonların günlük hayatın ayrılmaz bir parçası olmasıyla birlikte, teknoloji dünyasının içine doğan çocuklar internetin sunduğu devasa fırsatların yanı sıra çeşitli risklerle de iç içe yaşıyor. Yapılan araştırmalar, dünya genelindeki yaklaşık 4,54 milyar internet kullanıcısının %22’sinin 0-12 yaş grubundaki çocuklardan oluştuğunu gösteriyor. “Digital in 2020” raporuna göre, internet kullanıcıları günün ortalama 7,5 saatini çevrimiçi geçirirken, OECD tarafından “Dijital Yerli” olarak tanımlanan günümüz çocukları merak giderme ve eğlence amacıyla internette hatırı sayılır bir zaman harcıyor. Ancak çocukların yetişkinlere göre daha savunmasız ve tecrübesiz olması, bu yoğun kullanımı riskli bir hale getiriyor.
İnternet ortamındaki riskler temel olarak üç ana kategoride inceleniyor. Bunlardan ilki karşılaşılan yasadışı içerikler ile çevrimiçi veya çevrimdışı temas risklerini kapsarken; ikinci grup alışveriş ve tüketici kavramına ilişkin riskleri, üçüncü grup ise kişisel bilgi gizliliği ve bilgi güvenliğine ilişkin riskleri oluşturuyor. Özellikle “grooming” olarak adlandırılan sanal ayartma, siber zorbalık ve yapay zeka ile üretilen sahte çıplaklık (DeepFake) gibi tehditler çocukların hem fiziksel hem de psikolojik sağlığını ciddi şekilde etkiliyor.
İnterneti çocuklara tamamen yasaklamak bir çözüm olarak görülmüyor; aksine denetimli bir şekilde ve makul süreler belirlenerek kullanılması öneriliyor. Ebeveynlerin çocuklarının sosyal medya arkadaş listelerinde yer alması, ziyaret edilen siteleri kontrol etmesi ve kişisel verilerin korunması konusunda çocuklarını bilinçlendirmesi gerekiyor. Türkiye, Çocuk Hakları Sözleşmesi ve Lanzarote Sözleşmesi gibi uluslararası düzenlemelere taraf olsa da, iç hukukta internet ortamında çocuklara karşı işlenen suçların daha spesifik ve ağır cezai yaptırımlarla nitelikli hal olarak düzenlenmesi gerektiği vurgulanıyor. YouTube gibi dev platformlar ise uygunsuz içerikleri kaldıran yazılımlar geliştirerek ve yasadışı durumları yetkililere bildirerek bu mücadeleye katkı sağlıyor.
Müzeyyen İNCİ
Kaynak Halil İbrahim Özbay, “İnternet Ortamında Çocukların Korunması”
Ayyüce ÜNAL