Görkem GÜNEY
Kudüs yakınlarında yürütülen kazılarda 50 metreden uzun, bazı bölümleri otobüs geçebilecek genişlikte dev bir yer altı tüneli keşfedildi. İnsan eliyle kazıldığı düşünülen yapının kim tarafından ve hangi amaçla inşa edildiği ise henüz çözülemedi.
Kudüs’te gerçekleştirilen arkeolojik çalışmalarda araştırmacıları şaşkına çeviren sıra dışı bir keşif yapıldı. Şehrin güneyindeki Ramat Rachel Kibbutzu yakınlarında ortaya çıkarılan devasa tünel sistemi, uzmanların şimdiye kadar net bir açıklama getiremediği yapılardan biri olarak dikkat çekiyor.
İsrail Eski Eserler İdaresi (IAA) tarafından yeni bir yerleşim alanı öncesinde yürütülen araştırmalar sırasında keşfedilen tünel, 50 metreden daha uzun bir mesafeye uzanıyor. Yaklaşık 5 metre yüksekliğe ve 3 metre genişliğe ulaşan bazı bölümleri, neredeyse bir okul otobüsünün geçebileceği kadar geniş bir hacme sahip.
Kazı ekibinin verdiği bilgilere göre tünele, kayaya oyularak yapılmış dik merdivenlerle ulaşılıyor. İlk incelemelerde yapının doğal bir oluşum olmadığı, insan eliyle büyük bir emek ve planlama sonucu kazıldığı değerlendirildi.
Kazı başkanları Sivan Mizrahi ve Zinovi Matskevich, yapının inşasında ciddi bir mühendislik bilgisi ve iş gücü kullanılmış olması gerektiğini belirterek, tünelin ortaya çıkarılmasının kendileri için de büyük bir sürpriz olduğunu ifade etti.
Araştırmacılar başlangıçta yapının eski bir su tüneli olabileceğini düşündü. Ancak bölgedeki jeolojik incelemeler bu ihtimali zayıflattı. Uzmanlar, çevrede yer altı su kaynaklarının bulunmadığını ve tünel duvarlarında su taşımaya uygun sıva izlerine rastlanmadığını belirledi.
Bu nedenle öne çıkan yeni görüş, tünelin taş çıkarımı veya kireç üretiminde kullanılan tebeşir katmanlarına ulaşmak amacıyla açılmış olabileceği yönünde. Ancak bu hipotezin doğrulanabilmesi için daha kapsamlı kazı ve analizlerin yapılması gerekiyor.
Keşfin en dikkat çekici yönlerinden biri ise tarihlendirme konusunda hiçbir ipucu vermemesi. Tünelin içinde bugüne kadar herhangi bir seramik, metal eşya ya da organik kalıntı bulunamadı. Bu nedenle yapının hangi döneme ait olduğu şimdilik bilinmiyor.
Uzmanlar, tünelin Demir Çağı ve sonraki dönemlere ait önemli arkeolojik alanların yakınında bulunmasının dikkat çekici olduğunu, ancak mevcut verilerin kesin bir sonuca ulaşmak için yeterli olmadığını vurguluyor.
Arkeologlar, yeni kazı çalışmalarıyla tünelin gizemini çözmeyi hedeflerken, keşfin Kudüs’ün yer altındaki bilinmeyen tarihine ışık tutabilecek önemli ipuçları barındırdığını düşünüyor.
31.05.2026 / 16:50
