Müzeyyen İNCİ
Yapay zeka alanındaki öncü firmalardan OpenAI, geliştirdiği teknolojinin mantık yürütme (reasoning) kabiliyetinde devasa bir eşiği atladığını bildirdi. Şirket, matematik dünyasında yaklaşık 80 yıldır çözülemeyen bir bilmeceyi aydınlatmayı başardı.
ChatGPT’nin geliştiricisi olan firma, Macar asıllı ünlü matematikçi Paul Erdős’ün 1946 senesinde ortaya attığı “düzlemsel birim mesafe problemi” (planar unit distance problem) üzerinde çok önemli bir ilerleme kaydettiklerini duyurdu.
Erdős tarafından formüle edilen bu soru aslında oldukça yalın bir mantığa dayanıyor: Bir düzlem üzerine belirli miktarda nokta yerleştirildiğinde, aralarındaki mesafe birbirine tamamen eşit olan en fazla kaç nokta çifti elde edilebilir?
Erdős, bu eşit mesafeli çiftlerin miktarının, toplam nokta sayısına kıyasla yalnızca çok küçük bir ivmeyle artabileceğini öngördüşmüştü. Fakat OpenAI’ın geliştirdiği model, farklı matematik disiplinlerini bir araya getirerek Erdős’ün bu tahminini geride bırakan, daha önce hiç keşfedilmemiş yeni bir yerleşim düzeni ailesi buldu ve teoriyi geçersiz kıldı.
### Kare Izgara Tabusu Yıkıldı
Şirket resmi X (eski adıyla Twitter) hesabı üzerinden yaptığı bilgilendirmede şu detayları paylaştı:
“Neredeyse sekiz asırdır matematik dünyası, en ideal çözümlerin kabaca kare şeklindeki ızgara yapılarına benzediğini varsayıyordu. Geliştirdiğimiz model bu yerleşik inancı yıkarak, çok daha yüksek performans gösteren yepyeni bir dizilim formülü ortaya çıkardı.”
Bu büyük başarı bilim dünyasında geniş yankı uyandırsa da, problemin bütünüyle ortadan kalktığını söylemek için henüz erken. Yapay zeka, nokta çiftlerinin artış hızına dair kesin ve nihai bir formül sunmadı; sadece Erdős’ün öngördüğü üst sınırın yetersiz olduğunu ispatlamış oldu.
Bilim İnsanlarından Onay Geldi
Yakın zamanda borsaya açılma planları yapan OpenAI, bu başarıya imza atan sistemin matematik alanına özel üretilmediğini vurguladı. Şirket, başarının arkasında karmaşık problemleri küçük basamaklara ayırarak analiz eden genel amaçlı bir mantık yürütme modelinin bulunduğunu aktardı.
Yapay zeka şirketi daha önce de Erdős’ün problemleri üzerinde çalışmalar yapmış, fakat geçen yılki iddianın yeni bir keşif olmadığı, modelin literatürdeki hazır bilgileri kopyaladığı anlaşılmıştı. Ancak bu defaki bulgular, geçmişteki hataları eleştiren ve Erdős problemleri üzerine kapsamlı bir web sitesi yürüten matematikçi Thomas Bloom da dahil olmak üzere pek çok uzman tarafından tescillendi.
OpenAI’ın resmi blogundaki makaleye destek veren isimlerden biri olan Bloom, yapay zekanın bu sonuca nasıl ulaştığını şu sözlerle özetledi:
“Sistem, bir insanın ‘bununla uğraşmaya değmez’ diyerek yarıda bırakabileceği çözüm yollarını büyük bir inatla sonuna kadar takip etti.”
Bununla birlikte Bloom, insan faktörünün önemini koruduğunu da ekledi:
“Yapay zekanın çıkardığı ilk kanıt bütünüyle doğruydu. Yine de OpenAI bünyesindeki uzmanlar ve projeye destek veren çok sayıda matematikçi bu kanıtı ciddi oranda geliştirdi. Formülün tartışılması, sindirilmesi, kusursuz hale getirilmesi ve doğuracağı sonuçların incelenmesi süreçlerinde insan zekası hala vazgeçilmez bir rol oynuyor.”
Çalışmaya katkı sağlayan bir diğer matematikçi Tim Gowers ise elde edilen bu sonucu “yapay zeka destekli matematik çalışmalarında bir milat” olarak tanımladı.
Surrey Üniversitesi İnsan Merkezli Yapay Zeka Enstitüsü bünyesinde görev yapan Andrew Rogoyski de bu gelişmenin, yapay zekanın insanlığa yepyeni bakış açıları kazandırabileceğini gösterdiğini belirtti. Rogoyski, “Yapay zekanın kreatif düşünce alanına yön verdiği ve gelecekteki bilimsel keşiflerin en temel enstrümanı olacağı artık çok daha net bir şekilde görülüyor” değerlendirmesinde bulundu.
Kaynak 22:25
