Müzeyyen İNCİ
Bilim insanlarının yaptığı araştırmaya göre, depresyon ve anksiyete tedavisinde tercih edilen antidepresanların artırdığı serotonin kimyasalı, beynin işitme merkezindeki sinyalleri daha baskın hale getirerek kulak çınlamasının şiddetini artırıyor.
Oregon Sağlık ve Bilim Üniversitesi (OHSU) araştırmacıları, tıp dünyasının uzun süredir üzerinde tartıştığı bir konunun biyolojik arka planını aydınlattı. Yapılan çalışmalar, duygu durumunu kontrol eden beyin hücrelerinin doğrudan ses işleme mekanizmalarıyla bağlantılı olduğunu ve yükselen serotonin seviyesinin hayalet çınlama sinyallerini harekete geçirdiğini ortaya koydu.
İşitme Çekirdeğinde Hızlanan Sinyaller
Laboratuvarda gerçekleştirilen analizlerde, seslerin henüz bilince ulaşmadan önce ayrıştırıldığı “dorsal koklear çekirdek” isimli beyin alanına yoğunlaşıldı. Bu alana iletilen serotoninin, bazı ses şekillendirme hücrelerini aktive ederek sinyallerin üst beyin merkezlerine ulaşmadan önce daha süratli şekilde ateşlenmesine yol açtığı belirlendi.
Araştırma ekibi, beyinde gerçekleşen bu düzeneği test edebilmek amacıyla ışık yardımıyla hücre kontrolü sunan optogenetik teknolojisinden yararlandı. Fiber optik ışık kanalıyla serotonin salgılayan nöronlar harekete geçirildiğinde, deneklerin tamamen sessiz ortamlarda dahi hayali bir ses işitiyormuş gibi reaksiyon gösterdiği ve yapılan irkilme testlerinde kulak çınlaması semptomları sergilediği tespit edildi.
SSRI TÜRÜ İLAÇ KULLANANLAR İÇİN ÖNEMLİ UYARI
Küresel çapta yürütülen çalışmalar, yetişkin insanların %14,4’ünün kulak çınlamasından (tinnitus) muzdarip olduğunu, %2’sinin ise uyku düzenini ve odaklanmayı engelleyecek derecede şiddetli semptomlar yaşadığını ortaya koyuyor. Özellikle beyindeki aktif serotonin seviyesini yükselten seçici serotonin geri alım inhibitörleri (SSRI) grubu antidepresanları tüketen hastalar, tedaviye ilk başladıkları dönemlerde ya da doz değişikliklerinde çınlama şikayetlerinin arttığını belirtiyor.
Dr. Laurence Trussell, ulaşılan bu sonuçların ardından hekimlerin ilaca bağlı olarak gelişen kulak çınlaması artışlarını doğru tespit etmesinin hayati bir önem taşıdığına dikkat çekti. Uzmanlar, tedavi edilmeyen ruh hali bozukluklarının ya da antidepresanların aniden bırakılmasının çok daha ciddi sağlık problemlerini beraberinde getirebileceğini, bu sebeple dozaj düzenlemelerinin kesinlikle doktor gözetiminde gerçekleştirilmesi gerektiğini önemle hatırlatıyor.
GELECEKTE HEDEFE YÖNELİK TEDAVİLERİN ÖNÜ AÇILABİLİR
Yürütülen araştırmanın bir sonraki basamağında, kemogenetik teknolojilerden yararlanılarak işitme merkezindeki serotonin kanallarının yatıştırılması ve ilgili reseptörlerin engellenmesi sağlandı. Gerçekleştirilen bu müdahalenin ardından, deneklerdeki çınlama benzeri reaksiyonların azaldığı tespit edildi.
Görkem GÜNEY