Görkem GÜNEY
Yeni bir araştırma, anne şempanzelerin diğer dişilerle kurduğu güçlü sosyal ilişkilerin yavruların hayatta kalma oranını önemli ölçüde yükselttiğini ortaya koydu.
Gombe Ulusal Parkı’nda yaşayan vahşi Doğu şempanzeleri üzerinde yapılan yeni bir araştırma, anne şempanzelerin kurduğu sosyal bağların yavrularının yaşam şansını doğrudan etkilediğini gösterdi. iScience dergisinde yayımlanan çalışmaya göre, doğumdan önceki yıl diğer dişilerle güçlü ilişkiler geliştiren annelerin yavruları daha yüksek hayatta kalma oranına sahip oluyor.
Araştırmacılar, şempanze topluluklarında sosyal ilişkilerin yalnızca yetişkin bireyler için değil, yeni doğan yavrular için de kritik öneme sahip olduğunu belirtiyor. Üstelik bu avantajın, yakın akrabası olmayan dişiler için de geçerli olduğu ifade ediliyor.
Duke Üniversitesi’nden evrimsel antropolog Dr. Joseph Feldblum, şempanze dişilerinin cinsel olgunluğa ulaştıklarında doğdukları gruptan ayrılarak yabancı topluluklara katıldığını hatırlatarak, buna rağmen sosyal bağların güçlü etkisinin dikkat çekici olduğunu söyledi.
Araştırma kapsamında 30 yılı aşkın davranış verileri incelendi. Bilim insanları, 37 anne şempanze ile 110 yavru arasındaki ilişkileri analiz ederek dişilerin doğum öncesi dönemde birbirleriyle geçirdikleri zaman ve sosyal bakım davranışlarına odaklandı.
Elde edilen sonuçlara göre, topluluk ortalamasının iki katı düzeyde sosyal etkileşime sahip dişilerin yavrularının ilk yılı sağlıklı şekilde geçirme oranı yüzde 95’e ulaşıyor. Sosyal etkileşimi düşük dişilerde ise bu oran yüzde 75’e kadar geriliyor. Bu etkinin yavrular sütten kesilene kadar devam ettiği belirtildi.
Araştırma ayrıca, fark yaratan unsurun akrabalık ilişkileri ya da erkeklerle kurulan bağlar değil; diğer dişi şempanzelerle geliştirilen istikrarlı sosyal ilişkiler olduğunu ortaya koydu.
Bilim insanları, sosyal bağların anne şempanzelerin daha az stres yaşamasına, daha iyi beslenmesine ve topluluk içinde daha fazla destek görmesine yardımcı olabileceğini değerlendiriyor. Bunun da yavruların korunmasına ve sağlıklı gelişimine katkı sağladığı düşünülüyor.
Araştırmacılara göre şempanzelerde gözlenen bu sosyal dinamikler, insanların iş birliği ve toplumsal dayanışma becerilerinin evrimsel kökenlerini anlamaya da ışık tutabilir.
17.05.2026 / 23:15
