Müzeyyen İNCİ
Dünya genelinde milyonlarca insanı etkileyen HIV (İnsan Bağışıklık Yetmezliği Virüsü) ile mücadelede, bilim dünyasını heyecanlandıran sarsıcı bir gelişme yaşandı. HIV ile yaşayan bir erkek hasta, kanser tedavisi için kardeşinden yapılan kemik iliği naklinin ardından hastalığın etkilerinden işlevsel olarak tamamen kurtuldu.
Norveç’te 63 yaşındaki HIV pozitif bir hastanın, kemik iliği nakli sayesinde işlevsel olarak hastalıktan kurtulduğu açıklandı. Daha önce de benzer vakalarda HIV remisyonu görülmüş olsa da, bu sonucun ilk kez hastanın kardeşinden yapılan bağışla elde edilmesi dikkat çekti.
Scientific American’da yer alan habere göre, hastaya insan bağışıklık yetmezliği virüsünün en yaygın türü olan HIV-1’e karşı direnç sağlayan nadir bir genetik mutasyona sahip kardeşinden kemik iliği nakli yapıldı. “CCR5Δ32” adı verilen bu mutasyonun iki kopyasına sahip kişilerde, HIV’in hücrelere tutunmasını sağlayan CCR5 yüzey proteini bağışıklık hücrelerinde (T hücreleri) üretilmiyor.
Nature Microbiology’de yayımlanan çalışmaya göre, nakil sonrasında donör hücreler hastanın kemik iliğini büyük ölçüde devraldı. Vücuttaki tüm hücreler tamamen değişmemiş olsa da, hastanın sağlıklı T hücre sayısı bir yıl içinde hızla arttı ve iki yıl sonra ART olarak bilinen tedaviyi bırakmasına rağmen sağlıklı seviyelerde kalmayı sürdürdü.
ART tedavisi, HIV’in vücutta çoğalmasını ve başkalarına bulaşmasını engellese de virüsü tamamen ortadan kaldıramıyor. Virüs, “rezervuar” olarak adlandırılan gizli alanlarda varlığını sürdürüyor ve tedavi kesildiğinde yeniden aktif hale gelebiliyor. Ancak bu vakada, nakil sonrasında hastanın kanında, bağırsak dokusunda ve kemik iliğinde HIV’e rastlanmadı.
Buna karşın, bu tedavi yöntemi HIV ile yaşayan çoğu kişi için uygulanabilir değil. Daha önce New York, Londra ve Düsseldorf gibi merkezlerde benzer şekilde iyileşen hastalar, kemik iliği naklini genellikle kanser gibi başka ciddi hastalıklar nedeniyle almak zorunda kalmıştı.
Çalışmanın yazarlarından Jingmei Hsu, yöntemin tek başına HIV tedavisi için fazla riskli olduğuna işaret ederek, “Bu yaklaşım ancak ek hastalıklar nedeniyle zaten nakil gereken hastalar için uygun” değerlendirmesinde bulundu.
Kemik iliği nakilleri; ciddi enfeksiyonlar, donör hücrelerin alıcının vücuduna saldırması (GVHD) ve hatta ölüm gibi önemli riskler barındırıyor. Bu nedenle uzmanlar, bu yöntemin ancak hastanın mevcut hastalığının riskinin daha yüksek olduğu durumlarda tercih edilmesi gerektiğini vurguluyor.
Araştırmalar, bazı vakalarda donörün CCR5Δ32 mutasyonunun iki kopyasına sahip olmaması durumunda bile HIV’in remisyona girebildiğini gösteriyor.
Çalışmada donörün hastanın kardeşi olmasına vurgu yapan bilim insanı Björn-Erik Ole Jensen, donör ve alıcı hücreleri arasındaki benzerlik düzeyinin tedavi başarısını etkileyebileceğine dikkat çekerek, “Kardeşten yapılan nakiller önemli bir fark yaratabilir; ancak hâlâ tüm mekanizmaları tam olarak anlamış değiliz” ifadelerini kullandı.
Kaynak https://gazeteoksijen.com/saglik/kemik-iligi-nakli-ile-hivden-tamamen-kurtuldu-272199
23:10
